محمد مهدى ملايرى
396
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
به نام البزاز كه در ميان مذار و بصره قرار داشته و گويد آنجا را چندين بار ديده « 1 » . و همچنين از دو محل به نام حلّه نام برده است كه يكى را حلّه بنى فيله خوانده و گويد در شارع ميشان است ميان واسط و بصره و ديگرى را حلّه بنى دبيس ناميده ، و گويد آن نزديك هويزه و از توابع ميشان است و ميان واسط و بصره و اهواز قرار دارد « 2 » . و از جمله جاهائى كه از توابع ميشان شمرده دهى بوده است به نام سمره ، و گويد عامه آن را سمرّه با تشديد ميم مىخواندهاند و اين محلّى است كه گويند قبر عزير در آنجا است « 3 » . و ديگر محلى بوده كه نام آن در عربى به صورت هاطرى ذكر شده در مقابل مذار بوده و از سرزمين ميشان شمرده مىشده . ياقوت كه خود اين روستا را ديده بوده آن را جائى نيكو و باصفا و پرنخلستان و پرآب و درخت يافته و از فراوانى مرغ و خروس آنجا سخن گفته است « 4 » . تسوى ابرقباد ابرقباد يكى از چهار تسوى استان بهمن اردشير است كه چنان كه ديديم ابن خردادبه « 5 » و قدامة بن جعفر « 6 » هردو آن را به همين گونه نوشتهاند . يعقوبى نيز كه كموبيش هم روزگار با اين دو تن بوده از آن به صورت كورة ابرقباد نام برده « 7 » ، كوره چنان كه در جاى خود ذكر شد هرچند به گفتهء ياقوت آنهم به معنى استان بوده ، ولى هميشه با اين دقت به كار نمىرفته و جاهاى كوچكتر از استان را هم كوره مىناميدهاند كه بايد اينجا را هم از آن موارد شمرد . يعقوبى محل اين كوره را نزديك مذار مركز ميشان نشان داده و گويد شهر ابرقباد فسى خوانده مىشود . ولى از شهرى به اين نام نشانى در جائى يافت نشد . اين محل هم پس از فتح ابلّه به وسيلهء عتبة بن غزوان گشوده شد . بلاذرى گويد : عتبه پس از فتح ابلّه به فرات رفت و از آنجا به مذار و دشت ميشان شد و پس از
--> ( 1 ) . ياقوت ، 1 / 603 . ( 2 ) . ياقوت ، 2 / 323 . ( 3 ) . ياقوت ، / 840 ( 4 ) . ياقوت ، 4 / 947 . ( 5 ) . ابن خردادبه ، المسالك و الممالك ، ص 7 . ( 6 ) . قدامه ، نبذ من كتاب الخراج ، المسالك ، ص 235 . ( 7 ) . يعقوبى ، البلدان ، چاپ بريل ، ص 322 و 323 .